Hoe pak je overgewicht aan bij de huisarts

Te dik? Naar de huisarts of een zak M&M’s openen?

Gezondheid

Iets te zwaar? Dat is tegenwoordig heel gewoon. Voor je er erg in hebt word je broekmaat telkens iets groter en je t-shirts gaan steeds iets strakker zitten. Totdat ook die ingeruild moeten worden voor een maatje groter. Dan komt er een punt dat de weegschaal ook duidelijk laat zien dat je niet iets te zwaar bent geworden, maar dat je in de categorie van de obese bevolking valt. We weten het nu wel. Er zijn teveel mensen te dik. Niet alleen volwassenen dragen XXL kleding, ook kinderkleding wordt steeds vaker door winkels ingekocht op grote maten. Wat eerst een persoonlijk probleem van mensen met overgewicht was, is nu een probleem van de hele maatschappij geworden. De huisarts, wat heeft die nu hierin nog te bieden?

Wat is overgewicht?

Vanuit de overheid is de huisarts als één van de specialisten aangewezen, die kan helpen om mensen te beschermen tegen overgewicht, dan wel te genezen van hun zwaarlijvigheid. Om eenvoudig te bereken of je gewicht nog gezond is of niet wordt de Body Mass Index (BMI) gebruikt. Om je BMI te berekenen deel je jou gewicht in kilogrammen door het kwadraat van je lengte in meters. Een normaal BMI is tussen de 18.5-24.9. Een BMI boven de 25 betekent overgewicht. Een BMI boven de 30 is gedefinieerd als obesitas en een BMI boven de 40 is morbide obesitas.

Hoe wordt overgewicht in de huisartspraktijk behandeld?

Meestal staat er een multidisciplinair team klaar om mensen met overgewicht te helpen. De huisarts kan een praktijkondersteuner in dienst hebben om samen mensen met overgewicht te begeleiden. Daarnaast hebben steeds meer gezondheidscentra ook een diëtiste en een fysiotherapeut en/of oefentherapeut aangesloten bij hun praktijk. Samen kunnen ze de patiënt begeleiden in de periode dat ze kilo’s willen kwijtraken.

Buiten de huisartsenpraktijken groeien leefstijlcoaches in aantallen om actief mensen van hun overgewicht te begeleiden. Leefstijl op recept is dan ook een optie die de huisarts kan voorschrijven om mensen buiten de praktijk te laten afvallen. Mocht dit alles niet helpen bestaat er de mogelijkheid tot operatie, met als doel dat de maag minder voeding kan verdragen en er dus minder calorieën door de mond gaan. Daarbij gaan mensen minder eten, kunnen ongezond eten minder goed verdragen en vallen hierdoor automatisch al af. De extra begeleiding die hierbij komt kijken is essentieel om de kilo’s eraf te houden en gezond te blijven.

Alleen een te hoog BMI of chronisch ziek?

De reden waarom we mensen willen beschermen tegen overgewicht of wat tegenwoordig vaker aan de orde is, van hun overgewicht te verlossen, is niet alleen omdat het overtallige vet als lelijk wordt bestempeld in de media. We willen obesitas met name aanpakken omdat het een chronische ziekte is. Uit wetenschappelijk onderzoek en ook met je gezonde verstand kan je zien dat overgewicht ongezond is. Het kan de kwaliteit van leven nadelig beïnvloeden door artrose (=slijtage) van de gewrichten, subfertiliteit (=minder vruchtbaar) en galstenen.

Daarnaast is het leven van mensen met overgewicht vaak verkort doordat het een verhoogde kans op ziektes geeft zoals hart- en vaatziekten, suikerziekte en slaapapneu. De lijst is nog langer. En dan te bedenken dat obesitas te voorkomen is! Weten de mensen met obesitas wel dat ze chronisch ziek zijn? Weten deze mensen wel welke ziektes ze kunnen oplopen door hun overgewicht? En zijn wij als artsen wel bewust van onze rol om overgewicht tegen te gaan?

Bespreek jij als huisarts het gewicht van je patiënt voor je?

Ondanks dat de huisarts al langere tijd op de hoogte is van de negatieve effecten van overgewicht, blijft het aantal mensen met overgewicht en obesitas groeien. Hoe moeten wij als huisarts mensen genezen van hun overgewicht? Wat mankeert er aan onze aanpak?

Overgewicht, obesitas, te dik, te veel vet, het zijn beladen woorden in de spreekkamer. Mensen die naar de huisarts gaan willen het vaak niet hebben over hun overgewicht ook al wordt die pijnlijke knie, de suikerziekte, een hoge bloeddruk, subfertiliteit, de sombere stemming etc, regelmatig veroorzaakt door hun overgewicht. Wat voor hun belangrijker is om te bespreken is, hoe kom ik van de vervelende klachten af die door het overgewicht worden veroorzaakt. Het probleem wordt dus niet aangepakt en er is ontstaat dan vicieuze cirkel bij de patiënt en de arts in de spreekkamer.

Hoe ga ik als huisarts om met mensen met overgewicht?

Ook ik als huisarts weet vaak niet hoe ik dit onderwerp op een subtiele manier kan aansnijden met de patiënt die voor me zit. Want hoe zou de patiënt reageren; wordt hij of zij boos? Ontkent de patiënt dat de knieklacht met de zwaarlijvigheid te maken heeft? Zoekt de patiënt per direct een andere huisarts? Durft de patiënt niet meer naar mij toe te komen met een klacht, omdat ik wel weer over zijn gewicht zal beginnen? Of zal dit consult 10 minuten gaan uitlopen, omdat ik niet in 5 minuten tijd dit gesprek kan voeren.

Zowel vanuit de patiënt, als vanuit mij als huisarts is er vaak een blokkade om de beladen woorden uit te spreken, die wijzen op overgewicht. Toch wordt dit gesprek van mij verwacht als ik mijn functie als huisarts wil waarmaken. In deze functie ben ik de persoon die mensen kan motiveren en bewust kan maken om gezonder te gaan leven en af te vallen.

Als ik dan toch de stap maak het gewicht van de patiënt te bespreken die voor me zit, valt het me elke keer weer op hoe mensen met obesitas niet willen horen dat ze te dik zijn, niet weten hoe ze hun leefstijl moeten aanpassen of al zoveel diëten hebben geprobeerd dat ze de motivatie om af te vallen hebben opgegeven.

Ik zie in deze gesprekken hoe kwetsbaar deze mensen zijn als er over hun gewicht gesproken wordt. De antwoorden zijn een bescherming, zoals ook het gewicht een bescherming voor hun emoties, gedachten (bewust en onbewust) en levensgeschiedenis is. Naast dat overgewicht een chronische ziekte laat zien, is het tevens een teken van een disbalans in iemand zijn of haar emotionele wereld.

Aanpakken of aankomen?

We staan met zijn allen voor een keuze. Gaan we de strijd tegen obesitas aan, net zoals dat we de strijd aan zijn gegaan tegen het roken, of blijven we met zijn allen aankomen? Bekijk hier de cijfers.

Deze vraag is niet alleen voor de huisarts, de individuele mens, de voedingsindustrie en de overheid, maar is een vraag voor ons allemaal.

Overgewicht en obesitas is een chronische ziekte, die ten eerste erkend moet worden door de persoon zelf die teveel kilo’s met zich meedraagt. Hij moet bereidt zijn te erkennen dat de leefstijl die hij aanhoudt niet gezond is. Hij moet bereidt zijn het emotionele aspect van het eten te willen zien en welke gedachten patronen hij heeft gemaakt het zichzelf toe te staan om tot dit gewicht te komen. Welke emotie maakt dat je gaat eten? Welke gedachten zorgt dat je jezelf toe staat ongezond te eten? Weet je wat gezonde voeding is? De antwoorden op deze vragen geven inzicht in onbewuste emoties en gedachten en doorbreken dan vaak vanzelf het ongezonde eetpatroon door de bewustwording die ontstaat.

Niet alleen de patiënt heeft een rol in de aanpak, ook de huisarts kan hier belangrijk zijn. Hierbij is het uiterst belangrijk dat de (huis)arts een begripvolle en coachende houding aanneemt waarin de persoon met overgewicht de ruimte krijgt om te gaan inzien dat verandering in leefstijl mogelijk is om een gezond gewicht te krijgen en niet chronisch ziek te zijn. De huisarts krijgt hierin de kans naar zijn eigen (onbewuste) gedachten te kijken waarom hij/zij het gesprek niet aangaat met de patiënt voor hem/haar met overgewicht.

Dat naast de individuele aanpak ook de overheid en de voedingsindustrie kunnen bijdragen aan een gezondere leefomgeving is niks nieuws, hierover is iedereen het eens.

Meer informatie op Thuisarts.nl.

 


Op de hoogte blijven van nieuws, tips en informatie over gezondheid, het werk als huisarts en mijn dagelijkse leven? Meld je hier aan om elke nieuwste blog in je e-mail te ontvangen.


 

Volgend bericht
11 Tips voor startende huisartsen die als waarnemers aan de slag willen gaan

Dit is ook interessant

1 reactie. Reactie plaatsen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden.

Menu